Brief #5: Een nieuwe journalistieke wereld

De zomer staat in de mediawereld bekend als komkommertijd. Er zou minder gebeuren, minder nieuws zijn. Geen idee of dat ooit echt zo was of dat het een urban legend is die een eigen leven is gaan leiden. Wat we wel zeker weten: bij Very Disco is het deze zomer allesbehalve stil. Wij zitten namelijk met een vraag die niet weggaat. Bouwen we wel het juiste voor een journalistiek los van big tech? Of trekken we stiekem nieuwe muren op een fundering die wankelt?

Je kent vast wel zo'n huis dat compleet gestript is. Zolang het behang er nog op zit, lijkt er niets aan de hand. Maar haal je alles weg, dan zie je de balken en scheuren, of die ene plek waar ooit iemand een muur zette die er nooit had moeten staan. Zo voelt deze zomer voor ons. We hebben genoeg weggehaald om te zien waar de huidige journalistieke basis op rust: shaky grounds. En dat is niet altijd zo geweest, maar rapport na rapport laat zien dat de relatie tussen de journalistiek en het publiek verandert, verslechtert zelfs. Als sector moet dit een wake up call zijn om de dingen anders te doen. En in onze optiek; compleet anders.

Vernieuwen of transformeren

De journalistiek lijkt dol op vernieuwen. Een nieuwe rubriek, een frisse hippe podcast. Het klinkt als vooruitgang (en soms is het dat ook). Maar zulke vernieuwingen bouwen voort op wat er al staat: een wankele fundering.

In onze research kwamen we het beeld tegen van de rups die zichzelf in de cocon volledig oplost voordat ze een vlinder wordt. Geen half-vlinder die langzaam vleugels krijgt. Eerst wordt ze soep en dán pas iets nieuws. Ze moet alles kwijt voordat ze kan worden wat ze nog niet eerder is geweest. Het is een transformatie die begint met loslaten. Trek je die rups-analogie door naar de sector, dan ligt er ineens een andere vraag op tafel: hoe kan de journalistiek radicaal anders, óók als we het zelf in handen nemen, los van big tech?

Een wereld te winnen

Wat we willen bouwen heet in de merkenwereld worldbuilding: een wereld die mensen willen bewonen. Denk aan een programma als Boos. Kijkers zijn onderdeel van een universum met een moreel kompas en een hoofdpersoon die ze herkennen en zich mee verbonden voelden. Het publiek verdedigt de titel alsof die van hen is. Of denk aan De Correspondent, dat nooit een abonnement op nieuws verkocht. Wie lid wordt, sluit zich aan bij een idee. Je krijgt zeggenschap, je wordt bewoner van het geheel.

Toegegeven, worldbuilding is in de journalistiek nog een vrij nieuw concept. En de bovengenoemde voorbeelden lijken misschien vergezocht. Maar ze geven je een idee van hoe rigoureus wij de transformatie van de journalistieke sector voor ons zien.

Nieuwscreators springen al in het gat dat grote, legacy merken achterlaten. Door hun gezichten, tone of voice en gedachten te verbinden aan hun journalistiek. We zien makers op TikTok of YouTube het nieuws duiden met een gezicht en een mening, voor een publiek dat terugpraat. Je kunt daar van alles van vinden, maar ze doen precies wat veel redacties tot voor kort nog lieten liggen: aanwezig zijn als mens, en ergens voor staan.

Wil zo'n nieuwe journalistieke wereld beklijven, dan moet je vanaf de grond beginnen. Titels als Boos en De Correspondent bieden hoop, juist omdat ze het over een compleet andere boeg gooien. Zulke transformatie kost tijd en geld, en vraagt vertrouwen van de mensen met geld. Onmogelijk is het niet. Broodnodig wel.

Zomervakantie, schlomervakantie

Voor ons dus geen komkommertijd dit jaar. Deze zomerperiode zetten we juist een tandje bij, zodat we na de zomer daadwerkelijk kunnen beginnen met (uit)bouwen en implementeren.

Very Disco heeft drie oplossingsrichtingen gevonden die bij elkaar horen. Gevonden worden door de juiste mensen. Je werk beschermen tegen de AI die het zo weer nabootst. En een journalistieke wereld bouwen waar mensen willen blijven, met eerste hulp bij publiekscontact als kloppend hart. Nu is het tijd om te kijken hoe die richtingen in de praktijk uitpakken.

Deze zomer testen we klein, met een handjevol titels. Hoe het er straks uitziet weten we nog niet. Misschien een besloten netwerk van titels die elkaar aanbevelen, misschien iets waar we nu nog geen woord voor hebben. Daar is de zomer voor. Zie het als een marathon en een sprint tegelijk: we vertragen waar dat het denken helpt, en pakken ondertussen door op wat al klaarligt.

Tot slot hebben we nog één vraag voor je om de zomer mee in te gaan. Stel dat een van de Amerikaanse of Chinese techplatforms morgen jouw account verwijdert. Wie zou jou dan missen, en waarom? En wat zou dat betekenen voor jouw merk en de wereld die je eromheen hebt gebouwd?

Schrijf het ons: team@verydisco.press, of laat het hieronder weten. Tot de volgende.

Team VeryDisco

Marciano · Jelle · Jing · Rowan

VeryDisco is tot stand gekomen tijdens de SVDJ Incubator 2026 gericht op digitale autonomie voor onafhankelijke journalisten